Реклама в Интернет     "Все Кулички"
  Мы – нацыя!
 
 
Брама сайта

Пра свет, які з’ехаў з катушак Друк E-mail
19.05.2016 | 01:40 |

Васіль ЯКАВЕНКА, пісьменнік

Васіль ЯКАВЕНКА, пісьменнік

Пра свет...

Як сцвярджаў нябожчык Мікола Крукоўскі, наш славуты беларускі філосаф, а за ім і іншыя валадары думкі, развіццё культуры чалавечай цывілізацыі ідзе па сінусоідзе: спачатку станаўленне, за ім -- росквіт, потым упадак і -- поўны распад цывілізацыі. Гэта пацверджваецца гісторыяй цывілізацый, і апошні часовы перыяд, як правіла, супадае з перавагай асабістых інтарэсаў і, калі хочаце, "правоў чалавека" над грамадскімі і нацыянальнымі інтарэсамі і правамі. Асабліва гэтая тэндэнцыя цяпер выразна назіраецца ў Заходняй Еўропе. Прычым , даходзіць да яўнага адсурду, калі культура адмаўляе самую сябе і робіцца заганнай і смешнай.

Пяць-шэсць гадоў таму дзяржаўныя дзеячы Германіі, Францыі, Англіі пачалі заўважаць: нешта нелагоднае і зусім не ліберальнае, супраціўнае творыцца ў іх уладаннях, асабліва з прытокам туды іншаверцаў і наогул людзей іншых рас і краін, і што мультыкультурная палітыка ў Еўрасаюзе дае збоі, кідае ім выклік. Іншаземцы, калі іх шмат, наогул не ўпісваюцца ў агульны малюнак нацыі як сацыяпсіхічнай і культурнай адзінкі, спараджаюць канфлікты, сацыяльна-псіхалагічную напружанасць у краінах. І тады ж заходнія ўладары даручылі былому міністру замежных спраў Германіі Ёшку Фішару стварыць кампетэнтную еўрапейскую камісію ды кардынальна вывучыць сітуацыю з "варагамі". Аднак у камісію Фішара не патрапілі сталыя вучоныя: ні філосафы альбо сацыёлагі, ні дэмографы альбо псіхолагі , ні нават культуролагі... Сабраліся там чыноўнікі сярэдняй рукі і самі сябе назвалі мудрацамі. Не доўга думаючы, яны падмянілі вядомы класічны пастулат (закон) аб развіцці ад простага да складанага, да відавой разнастайнасці на зямлі. Закон распаўсюджваецца на ўсё жывое і існае, і на грамадскія структуры таксама, у прыватнасці -- на культуры народаў і самі нацыі... І вось гэты закон "мудрацы" падмянілі тэзісам аб мультыкультурнай разнастайнасці грамадзян у адной супольнасці ды ўхвалілі палітыку на стварэнне дэмаграфічнай кашы ў Еўропе. Маўляў, «новыя хвалі іміграцыі будуць яшчэ больш памнажаць разнастайнасць», -- гэтак дакляравалі яны. Невуцтва ўзяло верх!

Цяпер, калі Заходнюю Еўропу запаланілі бежанцы са сваім адмысловым ухілам жыцця і падзеі пачалі развівацца зусім не па еўрапейскіх стандартах, -- насельніцтва раней стабільных краін не на жарт устрывожана тэрактамі, размываннем сваёй самавітасці, і незадачлівыя еўрапейскія лібералы хапіліся за галаву: даводзіцца расхлёбваць кашу, якую заварылі! Толькі Ёшка Фішар застаецца ў баку. А тым часам самую буйную ідэалагічную дыверсію з падменай навуковых паняццяў і ўхвалою мультыкультуралізму , ад якога Еўропа цяпер стогне, зрабіў менавіта ён, немец, невядома якога паходжання.

Пра нацыі...

Пра нацыі чамусьці мала хто дбае. Пра іх і ў міжнародных арганізацыях нікому галава не баліць, ні ў ААН, ні ў ЕС , ні ў ЕўраАзіі... Дый у нашым затулку... бадай што. А дарэмна, бо нацыя -- гэта па форме і змесце, па сацыякультурнай адметнасці і духоўным напаўненні -- самая вялікая каштоўнасць, створаная тым ці іншым народам, наогул чалавецтвам. Вядома, калі рушацца нацыі, знікае цывілізацыя.

У адрозненне ад некаторых вучоных і пісьменнікаў я прынцыпова лічу, што беларуская нацыя ўтварылася не ў 20 стагоддзі, а шмат раней за іншыя нацыі ў Еўропе, яна сфармавалася яшчэ ў сярэдневечча з ліцвінаў, продкаў беларусаў у Вялікім Княстве Літоўскім, бо там былі ўсе адметныя рысы нацыі -- агульная тэрыторыя, мова, адзіны ўласцівы народу менталітэт і гістарычная памяць, адзіны гонар за сваю зямлю і культуру, які дакументальна зафіксаваны -- асабліва ў вышэйшага пласта грамадства -- у шляхты. Прычым базавай, фундаментальнай культурай тады была побытавая і духоўная культура вёскі, -- яна перадавалася са стагоддзя ў стагоддзе і абагачалася, і сведчаннем таму сёння з'яўляюцца шматлікія тамы фальклору і помнікі беларускай пісьменнасці або... тыя ж маслабойкі з дрэва ды іншыя хатнія рэчы, прадметы геніяльна створаныя мясцовымі майстрамі (тут варта зазірнуць хоць бы ў Мотальскі краязнаўчы музей). Урэшце -- самы вялікі гістарычны дакумент дзяржавы і нацыі -- Статут Вялікага Княства Літоўскага!

Зазначу, што пасля апошняй вайны з гітлераўцамі беларусы (на маёй памяці) ў пераважнай большасці гаварылі па-беларуску і добра ведалі розніцу паміж сабой і прадстаўнікамі іншых нацыянальных утварэнняў, у тым ліку палякамі і рускімі, што паказвае на нацыянальнае самаўсведамленне.

Зазначу яшчэ: значна пазней, у васьмідзясятыя гады, падчас вандроўкі па Беларусі разам з вядомым рускім публіцыстам і пісьменнікам Іванам Васільевым мне спадобілася прысутнічаць на ранішняй планёрцы ў адным з калгасаў Валожынскага раёна. Там усе спецыялісты і калгаснікі гаварылі на выдатнай, чыстай, каларытнай беларускай мове. Іх мовай я быў проста зачараваны. Я ганарыўся імі. А "мова -- дом духоўнага быцця", па Хайдэгеру. Мова там жыла! І цяпер я трымаю на думцы з'ездзіць туды яшчэ раз.

Аднак што да нацыі. Яе развіццё на беларускіх землях было запаволена і няўцешна затарможана на цэлыя стагоддзі -- з-за ўваходжання ВКЛ у склад Рэчы Паспалітай. Ад поўнага апалячвання ўвесь наш народ выратавала вёска, у якой культура і дух насельнікаў былі як бы закансерваваны. Нашы сяляне ў масе сваёй не ўспрынялі ні пальшчызны, ні расейшчыны, і такая сітуацыя захавалася аж па 20 стагоддзе, можна сказаць, па ліхія 30 - 40 гады, пакуль сталінскія найміты не пачалі высякаць творчую і тэхнічную інтэлігенцыю, гарадскую і сельскую, вучоных, найбольш адораных і здольных сялян. Толькі ж паламаныя расліны і дрэвы адраджаюцца, паколькі ў іх ёсць карані.

У наступныя векапомныя камуністычныя дні савецкім ідэолагам пры падтрымцы мясцовых манкуртаў, аслепленых камунізмам, удалося ўсё ж навязаць нам русіфікацыю і парушыць беларускі нацыянальны падмурак. Як сказаць, ці ёсць ён цяпер, ці яго няма?.. Спадзяванні, я чую, на моладзь. Аднак у нас застаецца яшчэ магутны акамулятар нацыі -- гэта разгалінаваная беларуская літаратура, якая зрабіла свой выдатны ўнёсак у абуджэнне, у адраджэнне народа і нацыі ў пасляваенны час нашай гісторыі. І -- ёсць, далібог, ёсць яшчэ мы, уласна, сваімі персонамі!

Пра курс у адкрытым плаванні

Мы згубілі цікавасць да перспектыўных сваіх дакументаў. І нам не выпадае ведаць: ідэолагі ў сваіх лекцыях і манускрыптах не аналізуюць і не разглядаюць развіццё дзяржавы як нацыі. А хада жыцця між тым не спыняецца, і наш карабель кудысьці плыве і плыве, пакуль без компаса, што варта прызнаць. А калі ён і мы на месцы кружым?.. Ёсць рызыка, і не давядзі, Праведны, каб нас зацягнула ў Бярмудскі трохвугольнік!

Не так даўно чалавек з вышэйшага эшалона ўлады сказаў і засведчыў у часопісе "Беларуская думка", амаль даслоўна:

"Сваю гісторыю, традыцыі і звычкі трэба клапатліва захоўваць, а вот культуру, духоўныя і маральныя каштоўнасці -- несці людзям. Задача гэта агульная для ўсіх. Як што яна аб'ядноўвае дзяржаву і грамадства. Будзе нядрэнна, калі нашы дзеці з малалецтва будуць жыць ў атмасферы беларускай культуры і традыцый, дзе ёсць месца нашым нацыянальным гульням, уборам, песням, літаратуры і кіно. Вядома, не варта абмяжоўваць іх доступ да культурных скарбаў іншых народаў. Але сваю самавітасць трэба захоўваць".

Ужо не першы год мы ў душы лашчым спадзеў на прасвятленне ў галовах стырнавых, рулявых... Нарэшце, даходзяць ведамкі, што там недзе наша трывога пачутая, і ў рубцы ўстанаўліваецца больш надзейны навігацыйны прыбор -- раз-пораз робяцца спробы выправіць курс карабля.

І як добра было б -- уладу займець над сабой і больш ужо не давярацца стыхіі!

Ад рэдакцыі

Артыкул "Пра свет, які з'ехаў з катушак" вядомага публіцыста, пісьменніка і грамадскага дзеяча Васіля Якавенкі яшчэ раз засведчыў, якія глыбокія, балючыя і найвастрэйшыя праблемы нашага нацыянальнага жыцця хвалююць аўтара.

Васіль Цімафеевіч даўно вядомы ў краіне як абаронца роднай зямлі і прыроды, палымяны ахоўнік Палесся ад згубнага праекта суцэльнага асушэння забалочаных масіваў і ператварэння Прыпяці ў скразную канаву, а Беларусі - ад пагрозы, нечуванай кліматычнай катастрофы.

Тэма адданасці роднай зямлі, зберажэння і прымнажэння яе матэрыяльных і духоўных скарбаў магутна гучыць ва ўсіх яго мастацкіх і публіцыстычных творах. А гістарычны раман "Надлом" (2003), на аснове якога створана эпічная трылогія "Пакутны век" (2006) высока ацэнена грамадскасцю і стала каштоўным унёскам у скарбонку нацыянальнай культуры.

У працы над новым раманам "Тарнада на сонцы" Васіль Цімафеевіч Якавенка сустрэў на пачатку мая сваё 80-годдзе. Шчыра віншуем яго з гэтай адметнай датай , зычым добрага здароўя і невычэрпнай творчай энергіі яшчэ на шмат гадоў наперадзе!

У гонар юбілею пісьменніка Нацыянальная бібліятэка Беларусі запрашае на прысвечаны Васілю Якавенку літаратурны вечар, які адбудзецца 25 мая (Мінск, пр.Незалежнасці, 116, галерэя "Лабірынт", 3-ці паверх).

Пачатак а 16-й гадзіне.

 

Газета "Народная воля" №37 за 17 мая 2016 г.
 
« Папяр.   Наст. »
БелСаЭс «Чарнобыль»

НАВЕЙШЫЯ ПУБЛІКАЦЫІ :

Творчыя арганізацыі патрабуюць перагляду Пастановы №7
Брама сайта | Галоўная старонка


Творчыя арганізацыі патрабуюць перагляду Пастановы №7 ГА “БАЖ”, РГА “Беларускі ПЭН-цэнтр”, ГА “Саюз беларускіх пісьменнікаў” звярнуліся ў Міністэрства культуры з просьбаю патлумачыць чаму гэтыя арганізацыі не ўвайшлі ў спіс...
Анатоль Астапенка БЕЛАРУСЫ: АД ЭТНАСУ ДА НАЦЫІ
АДВЕЧНАЕ | Гістарычны матыў


БЕЛАРУСЫ: АД ЭТНАСУ ДА НАЦЫІ Частка І. Падставы гісторыяграфіі Беларуская нацыя складвалася не адно стагоддзе, і працэс яе фармавання не завершыўся да гэтай пары. Могуць запытацца, на якой падставе...
Литвинизм и Белая Русь
АДВЕЧНАЕ | Даследаванні


Вадим ДЕРУЖИНСКИЙ В российской прессе появилась статья минчанина, кандидата политических наук Николая Малишевского (1977 г.р.) «Литвинство и Белая Русь». Автор в традициях сталинизма лишает Беларусь и беларусов права на свою...
РЕАЛЬНАЯ ДЕЙСТВИТЕЛЬНОСТЬ «ПУТИНЛЭНДА»
ДЗЯРЖАВА І МЫ | SOS-паралелі


На Западе много десятилетий тому назад придумали парк аттракционов под названием «Диснейлэнд». Задумка была оригинальна и проста одновременно: каждый обыватель «западного рая» (при наличии небольшого количества «баксов» в кармане)...
Член-карэспандэнт НАН Беларусі Аляксандр Лукашанец прапанаваў меры па падтрымцы беларускай мовы
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Палітыка


У Беларусі неабходна прыняць меры па падтрымцы нацыянальнай мовы для забеспячэння рэальнага раўнапраўя дзяржаўных моў у сітуацыі двухмоўя, зацверджанага Канстытуцыяй. Такое меркаванне выказаў на прэс-канферэнцыі 17 лютага першы намеснік дырэктара...
Удзельнікі акцыі ў Бабруйску выставілі ўльтыматум уладам
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Палітыка


У Бабруйску 26 лютага на мітынгу супраць дэкрэту № 3, які адбыўся на цэнтральнай плошчы горада, прыняло ўдзел больш за 1000 чалавек. Распачаў мітынг і быў яго вядоўцам сустаршыня Беларускай...
«Круглый стол» с тремя неизвестными. Чапай думу думает
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Палітыка


Вопрос о будущем одного человека должен уступить место вопросу о будущем всей страны. Митинг возмущенных «тунеядческим» декретом белорусов завершился мирно, и Александр Лукашенко, улетевший в Сочи, получил возможность спокойно подумать....
Пресловутый «русский мир»
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Палітыка


Вадим Деружинский   Уважаемые коллеги! Не смог промолчать, видя, какой дурдом вы тут обсуждаете. Некий господин Костян С. И. называет себя «председателем Белорусского славянского комитета». Поскольку славяне - понятие сугубо...
Алег Трусаў. «Гісторыя сярэднявечнай Еўропы (V–XV стагоддзі)»
КНІГІ | Нятленнае


Гісторыя - гэта навука аб развіцці чалавечага грамадства. якая вывучае мінулае чалавецтва ва ўсёй яго канкрэтнасці і раз-настайнасці. У сувязі з гэтым гісторыя складаецца з сусветнай (усеагульнай) гісторыі і...
Краснасельскі краязнаўца
АДВЕЧНАЕ | Асоба


Мінае 80 гадоў з дня нараджэння (11.01.1937) Верацілы Міхася, сына Уладзіміра з пасёлка Краснасельскі ў Ваўкавыскім раёне. 40 гадоў прайшло, як я пазнаёміўся з магутным краязнаўцам, дасціпным гумарыстам-фалькларыстам, рэстаўратарам, нумізматыкам,...
если бы Вы стали президентом Беларуси
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Палітыка


Вадим Дзеружинский ПОЗИЦИЯ. По поводу вопроса "Главный вопрос к Вам: если бы Вы стали президентом Беларуси, то какие бы вы предприняли действия для процветания этой крайне бедной природными ресурсами...
+ + +
Брама сайта | Галоўная старонка


...
Бунтоўны дух мысляра
ТВОРЫ | Водгук, рэцэнзія


Я ведаю паэта Яўгена Гучка ўжо не адзін дзясятак гадоў. Чалавек ён чысцейшага сэрца, высокіх дум і парыванняў, неадступны і пранікнёны патрыёт сваёй роднай зямлі. Эрудыт, мысляр... А ў той...
Гісторыкі патлумачылі расейскаму шавіністу, калі з’явілася беларуская мова
АДВЕЧНАЕ | Даследаванні


Дырэктар Расейскага інстытуту стратэгічных дасьледаваньняў Леанід Рашэтнікаў заявіў, што «беларуская мова была створаная пастановай пасяджэньня аргбюро ЦК ВКП(б)». Пры гэтым ён спаслаўся на расейскую газэту «Правда» за 1926 год, паведамляе...
Сенсационное выступление экс-помощника Лукашенко
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Эканоміка


Кирилл Рудый призвал защитить бизнес от силового давления государства. Экономика сегодня падает не из-за реформ, а из-за того, что их нет. Силовая реакция на кризис усугубляет его. Появляются проблемы, вызванные...
В чем единство?
ДЗЯРЖАВА І МЫ | SOS-паралелі


Александр Зеличенко, «Эхо Москвы» Хорошая штука единство. Только в чем? В ненависти ко всем миру? В желании всех переиграть? В радости по поводу еще одной разбомбленной школы? В сириянаш? В любви к вождю? В  умилении...
Особенности ведения белорусскоязычного бизнеса
АДВЕЧНАЕ | Мова


Гродненский предприниматель 20 лет подряд держит белорусскоязычный магазин со строительными материалами и делится с «Белсатом» особенностями ведения белорусскоязычного бизнеса. ...
Урадавая ўзнагарода
АДВЕЧНАЕ | Асоба


1 лістапада 2016 года падчас урачыстасці ў Палацы Рэспублікі  ў Мінску пісьменнікку Васілю Якавенку ўручана ўрадавая ўзнагарода — медаль Францыска Скарыны — за плённую літаратурную і грамадскую дзейнасць.   ...
Матвей Ганапольский: Правда для Путина
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Палітыка


Кто-нибудь, да скажите же ему правду! Кто-нибудь - это кто-то из окружения Владимира Путина. А "сказать правду" - это намекнуть на то, что может сделать украинский президент Порошенко и...
Joomla! Ukraine

КОЛЬКІ СЛОЎ НА БРАМЕ САЙТА :

Народ і нацыя: Колькі слоў на Браме сайта
|


Шаноўныя, перад вамі спроба адкрытай і шчырай размовы пра найбольш важнае і надзённае, што даўно паўстала і востра стаіць перад нашым народам, цяпер — асабліва, — ратаваць сябе ў супольнасці, у суладдзі, берагчы і развіваць творчы дух народа і нацыі. Я ведаю, што гэтыя словы і тое, што за імі стаіць, дойдзе далёка не да кожнага розуму,...
Інстытут Нацыянальнай Памяці (ІНП)
|


Памяць народа – перадумова для далейшага яго развіцця ў грамадзянскай супольнасці і выканання ім ролі крыніцы ўлады і крыніцы дзяржаўнасці. Інстытут Нацыянальнай Памяці (ІНП) ёсць грамадзянская ініцыятыва па выяўленні і раскрыцці найвыдатнейшых старонак беларускай гісторыі, абароне этнакультурных каштоўнасцей і выкрыцці злачынстваў супраць свайго народа, калі б яны ні былі ўчыненыя. Ніжэй прыводзяцца і іншыя вытрымкі з палажэння Аргкамітэта...
Joomla! Ukraine

Новыя каментары :

КОЛЬКАСЦЬ ПРАЧЫТАНЫХ СТАРОНАК 
з 1 снежня 2009 года

КОЛЬКАСЦЬ НАВЕДВАЛЬНІКАЎ САЙТА 
mod_vvisit_counter Сёння 83
mod_vvisit_counter Учора 810
mod_vvisit_counter На гэтым тыдні 4936
mod_vvisit_counter У гэтым месяцы 28492
Каталог TUT.BY