Реклама в Интернет     "Все Кулички"
  Мы – нацыя!
 
 
Брама сайта arrow ДЗЯРЖАВА І МЫ arrow Пытанне рубам arrow Пра свет, які з’ехаў з катушак

Пра свет, які з’ехаў з катушак Друк E-mail
19.05.2016 | 01:40 |

Васіль ЯКАВЕНКА, пісьменнік

Васіль ЯКАВЕНКА, пісьменнік

Пра свет...

Як сцвярджаў нябожчык Мікола Крукоўскі, наш славуты беларускі філосаф, а за ім і іншыя валадары думкі, развіццё культуры чалавечай цывілізацыі ідзе па сінусоідзе: спачатку станаўленне, за ім -- росквіт, потым упадак і -- поўны распад цывілізацыі. Гэта пацверджваецца гісторыяй цывілізацый, і апошні часовы перыяд, як правіла, супадае з перавагай асабістых інтарэсаў і, калі хочаце, "правоў чалавека" над грамадскімі і нацыянальнымі інтарэсамі і правамі. Асабліва гэтая тэндэнцыя цяпер выразна назіраецца ў Заходняй Еўропе. Прычым , даходзіць да яўнага адсурду, калі культура адмаўляе самую сябе і робіцца заганнай і смешнай.

Пяць-шэсць гадоў таму дзяржаўныя дзеячы Германіі, Францыі, Англіі пачалі заўважаць: нешта нелагоднае і зусім не ліберальнае, супраціўнае творыцца ў іх уладаннях, асабліва з прытокам туды іншаверцаў і наогул людзей іншых рас і краін, і што мультыкультурная палітыка ў Еўрасаюзе дае збоі, кідае ім выклік. Іншаземцы, калі іх шмат, наогул не ўпісваюцца ў агульны малюнак нацыі як сацыяпсіхічнай і культурнай адзінкі, спараджаюць канфлікты, сацыяльна-псіхалагічную напружанасць у краінах. І тады ж заходнія ўладары даручылі былому міністру замежных спраў Германіі Ёшку Фішару стварыць кампетэнтную еўрапейскую камісію ды кардынальна вывучыць сітуацыю з "варагамі". Аднак у камісію Фішара не патрапілі сталыя вучоныя: ні філосафы альбо сацыёлагі, ні дэмографы альбо псіхолагі , ні нават культуролагі... Сабраліся там чыноўнікі сярэдняй рукі і самі сябе назвалі мудрацамі. Не доўга думаючы, яны падмянілі вядомы класічны пастулат (закон) аб развіцці ад простага да складанага, да відавой разнастайнасці на зямлі. Закон распаўсюджваецца на ўсё жывое і існае, і на грамадскія структуры таксама, у прыватнасці -- на культуры народаў і самі нацыі... І вось гэты закон "мудрацы" падмянілі тэзісам аб мультыкультурнай разнастайнасці грамадзян у адной супольнасці ды ўхвалілі палітыку на стварэнне дэмаграфічнай кашы ў Еўропе. Маўляў, «новыя хвалі іміграцыі будуць яшчэ больш памнажаць разнастайнасць», -- гэтак дакляравалі яны. Невуцтва ўзяло верх!

Цяпер, калі Заходнюю Еўропу запаланілі бежанцы са сваім адмысловым ухілам жыцця і падзеі пачалі развівацца зусім не па еўрапейскіх стандартах, -- насельніцтва раней стабільных краін не на жарт устрывожана тэрактамі, размываннем сваёй самавітасці, і незадачлівыя еўрапейскія лібералы хапіліся за галаву: даводзіцца расхлёбваць кашу, якую заварылі! Толькі Ёшка Фішар застаецца ў баку. А тым часам самую буйную ідэалагічную дыверсію з падменай навуковых паняццяў і ўхвалою мультыкультуралізму , ад якога Еўропа цяпер стогне, зрабіў менавіта ён, немец, невядома якога паходжання.

Пра нацыі...

Пра нацыі чамусьці мала хто дбае. Пра іх і ў міжнародных арганізацыях нікому галава не баліць, ні ў ААН, ні ў ЕС , ні ў ЕўраАзіі... Дый у нашым затулку... бадай што. А дарэмна, бо нацыя -- гэта па форме і змесце, па сацыякультурнай адметнасці і духоўным напаўненні -- самая вялікая каштоўнасць, створаная тым ці іншым народам, наогул чалавецтвам. Вядома, калі рушацца нацыі, знікае цывілізацыя.

У адрозненне ад некаторых вучоных і пісьменнікаў я прынцыпова лічу, што беларуская нацыя ўтварылася не ў 20 стагоддзі, а шмат раней за іншыя нацыі ў Еўропе, яна сфармавалася яшчэ ў сярэдневечча з ліцвінаў, продкаў беларусаў у Вялікім Княстве Літоўскім, бо там былі ўсе адметныя рысы нацыі -- агульная тэрыторыя, мова, адзіны ўласцівы народу менталітэт і гістарычная памяць, адзіны гонар за сваю зямлю і культуру, які дакументальна зафіксаваны -- асабліва ў вышэйшага пласта грамадства -- у шляхты. Прычым базавай, фундаментальнай культурай тады была побытавая і духоўная культура вёскі, -- яна перадавалася са стагоддзя ў стагоддзе і абагачалася, і сведчаннем таму сёння з'яўляюцца шматлікія тамы фальклору і помнікі беларускай пісьменнасці або... тыя ж маслабойкі з дрэва ды іншыя хатнія рэчы, прадметы геніяльна створаныя мясцовымі майстрамі (тут варта зазірнуць хоць бы ў Мотальскі краязнаўчы музей). Урэшце -- самы вялікі гістарычны дакумент дзяржавы і нацыі -- Статут Вялікага Княства Літоўскага!

Зазначу, што пасля апошняй вайны з гітлераўцамі беларусы (на маёй памяці) ў пераважнай большасці гаварылі па-беларуску і добра ведалі розніцу паміж сабой і прадстаўнікамі іншых нацыянальных утварэнняў, у тым ліку палякамі і рускімі, што паказвае на нацыянальнае самаўсведамленне.

Зазначу яшчэ: значна пазней, у васьмідзясятыя гады, падчас вандроўкі па Беларусі разам з вядомым рускім публіцыстам і пісьменнікам Іванам Васільевым мне спадобілася прысутнічаць на ранішняй планёрцы ў адным з калгасаў Валожынскага раёна. Там усе спецыялісты і калгаснікі гаварылі на выдатнай, чыстай, каларытнай беларускай мове. Іх мовай я быў проста зачараваны. Я ганарыўся імі. А "мова -- дом духоўнага быцця", па Хайдэгеру. Мова там жыла! І цяпер я трымаю на думцы з'ездзіць туды яшчэ раз.

Аднак што да нацыі. Яе развіццё на беларускіх землях было запаволена і няўцешна затарможана на цэлыя стагоддзі -- з-за ўваходжання ВКЛ у склад Рэчы Паспалітай. Ад поўнага апалячвання ўвесь наш народ выратавала вёска, у якой культура і дух насельнікаў былі як бы закансерваваны. Нашы сяляне ў масе сваёй не ўспрынялі ні пальшчызны, ні расейшчыны, і такая сітуацыя захавалася аж па 20 стагоддзе, можна сказаць, па ліхія 30 - 40 гады, пакуль сталінскія найміты не пачалі высякаць творчую і тэхнічную інтэлігенцыю, гарадскую і сельскую, вучоных, найбольш адораных і здольных сялян. Толькі ж паламаныя расліны і дрэвы адраджаюцца, паколькі ў іх ёсць карані.

У наступныя векапомныя камуністычныя дні савецкім ідэолагам пры падтрымцы мясцовых манкуртаў, аслепленых камунізмам, удалося ўсё ж навязаць нам русіфікацыю і парушыць беларускі нацыянальны падмурак. Як сказаць, ці ёсць ён цяпер, ці яго няма?.. Спадзяванні, я чую, на моладзь. Аднак у нас застаецца яшчэ магутны акамулятар нацыі -- гэта разгалінаваная беларуская літаратура, якая зрабіла свой выдатны ўнёсак у абуджэнне, у адраджэнне народа і нацыі ў пасляваенны час нашай гісторыі. І -- ёсць, далібог, ёсць яшчэ мы, уласна, сваімі персонамі!

Пра курс у адкрытым плаванні

Мы згубілі цікавасць да перспектыўных сваіх дакументаў. І нам не выпадае ведаць: ідэолагі ў сваіх лекцыях і манускрыптах не аналізуюць і не разглядаюць развіццё дзяржавы як нацыі. А хада жыцця між тым не спыняецца, і наш карабель кудысьці плыве і плыве, пакуль без компаса, што варта прызнаць. А калі ён і мы на месцы кружым?.. Ёсць рызыка, і не давядзі, Праведны, каб нас зацягнула ў Бярмудскі трохвугольнік!

Не так даўно чалавек з вышэйшага эшалона ўлады сказаў і засведчыў у часопісе "Беларуская думка", амаль даслоўна:

"Сваю гісторыю, традыцыі і звычкі трэба клапатліва захоўваць, а вот культуру, духоўныя і маральныя каштоўнасці -- несці людзям. Задача гэта агульная для ўсіх. Як што яна аб'ядноўвае дзяржаву і грамадства. Будзе нядрэнна, калі нашы дзеці з малалецтва будуць жыць ў атмасферы беларускай культуры і традыцый, дзе ёсць месца нашым нацыянальным гульням, уборам, песням, літаратуры і кіно. Вядома, не варта абмяжоўваць іх доступ да культурных скарбаў іншых народаў. Але сваю самавітасць трэба захоўваць".

Ужо не першы год мы ў душы лашчым спадзеў на прасвятленне ў галовах стырнавых, рулявых... Нарэшце, даходзяць ведамкі, што там недзе наша трывога пачутая, і ў рубцы ўстанаўліваецца больш надзейны навігацыйны прыбор -- раз-пораз робяцца спробы выправіць курс карабля.

І як добра было б -- уладу займець над сабой і больш ужо не давярацца стыхіі!

Ад рэдакцыі

Артыкул "Пра свет, які з'ехаў з катушак" вядомага публіцыста, пісьменніка і грамадскага дзеяча Васіля Якавенкі яшчэ раз засведчыў, якія глыбокія, балючыя і найвастрэйшыя праблемы нашага нацыянальнага жыцця хвалююць аўтара.

Васіль Цімафеевіч даўно вядомы ў краіне як абаронца роднай зямлі і прыроды, палымяны ахоўнік Палесся ад згубнага праекта суцэльнага асушэння забалочаных масіваў і ператварэння Прыпяці ў скразную канаву, а Беларусі - ад пагрозы, нечуванай кліматычнай катастрофы.

Тэма адданасці роднай зямлі, зберажэння і прымнажэння яе матэрыяльных і духоўных скарбаў магутна гучыць ва ўсіх яго мастацкіх і публіцыстычных творах. А гістарычны раман "Надлом" (2003), на аснове якога створана эпічная трылогія "Пакутны век" (2006) высока ацэнена грамадскасцю і стала каштоўным унёскам у скарбонку нацыянальнай культуры.

У працы над новым раманам "Тарнада на сонцы" Васіль Цімафеевіч Якавенка сустрэў на пачатку мая сваё 80-годдзе. Шчыра віншуем яго з гэтай адметнай датай , зычым добрага здароўя і невычэрпнай творчай энергіі яшчэ на шмат гадоў наперадзе!

У гонар юбілею пісьменніка Нацыянальная бібліятэка Беларусі запрашае на прысвечаны Васілю Якавенку літаратурны вечар, які адбудзецца 25 мая (Мінск, пр.Незалежнасці, 116, галерэя "Лабірынт", 3-ці паверх).

Пачатак а 16-й гадзіне.

 

Газета "Народная воля" №37 за 17 мая 2016 г.
 
« Папяр.   Наст. »
БелСаЭс «Чарнобыль»

НАВЕЙШЫЯ ПУБЛІКАЦЫІ :

Сяргей Панізьнік. “Палуба Калюмба”
Лепшы верш | Прэзентацыя верша


Згодна з легендай, якая ходзіць за акіянам, амерыканскі кантынент адкрыў 500 гадоў таму мораплавацель -- нехта народжаны на нашай зямлі у дзяржаве Вялікім Княстве Літоўскім. Наш зямляк, паэт Янка Юхнавец...
Васіль Якавенка: Б’е набатам інерцыя чарнобыльскай безадказнасці!
ДЗЯРЖАВА І МЫ | ПостЧарнобыль


Ён заўжды быў і застаецца чарнобыльцам – ад пачатку нараджэння Зоны. Дзе ў зоне ж адчужэння апынуліся яго родныя Васілевічы. Пасля былі шматлікія падарожжы па забруджаных радыяцыяй раёнах. У 1991-96...
“Крывіцкія руны - ІІ”
КНІГІ | Нятленнае


Крывіцкія руны : вып. ІІ, беларускі культурны мацярык у Латвіі. / уклад., прадм., камент. М. Казлоўскага, С. Панізьніка. - Мінск : Кнігазбор, 2017. - 452 с. ISBN 978-985-7180-05-9. У том выбраных твораў «Крывіцкія...
Глядзець вачыма будучыні
Лепшы верш | Пісьменнік і час


Шмат гадоў назад у газеце "Голас Радзімы" (№ 50-52, 30 снежня 2004 года) была апублікавана гутарка сябра ГА "МАБ" Веранікі Панізьнік з прафесарам факультэта германістыкі і славістыкі ва ўніверсітэце канадскага горада...
БелАЭС: чаго баіцца МАГАТЭ?
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Беларуская АЭС


Астравецкая АЭС цалкам адпавядае стандартам МАГАТЭ, сцвярджае афіцыйны Менск. Са справаздачаў экспертных місіяў гэтай арганізацыі ў Беларусь, аднак, вынікае іншае. На думку агенцтва, Дзяржатамнагляд Беларусі - няздольны забяспечыць бяспеку...
Ярослав Романчук: Беларусь медленно, но верно избавляется от нефтяного проклятья
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Экалогія


Конфликт с Россией вокруг цены на энергоресурсы избавит Беларусь от нефтяного проклятья и, если не помешает АЭС, вынудит инвестировать в зеленую экономику и в развитие возобновляемых источников энергии. Как заявил...
Правда ли, что на самом деле Путин - богатейший человек в мире?
ДЗЯРЖАВА І МЫ | SOS-паралелі


После 17 лет пребывания у власти российский лидер владеет "состоянием в размере 200 млрд долларов, 58 самолетами и вертолетами, а также 20 дворцами и загородными виллами" "Возможно, российский президент Владимир...
Пралегамены да канструявання беларускага нацыяналізму
АДВЕЧНАЕ | Гістарычны матыў


Анатоль Астапенка У кожнай сучаснай дзяржаве кожнынармальны грамадзянін ад пачатку нацыяналіст. Быць нацыяналістам - гэта нармальны стан чалавека. Чалавека без свайго нацыянальнага пачатку на Зямлі проста не існуе. Кожны нараджаецца альбо...
Творчыя арганізацыі патрабуюць перагляду Пастановы №7
АДВЕЧНАЕ | Гістарычны матыў


ГА "БАЖ", РГА "Беларускі ПЭН-цэнтр", ГА "Саюз беларускіх пісьменнікаў" звярнуліся ў Міністэрства культуры з просьбаю патлумачыць чаму гэтыя арганізацыі не ўвайшлі ў спіс творчых саюзаў. Разам з тым іншыя...
Литвинизм и Белая Русь
АДВЕЧНАЕ | Даследаванні


Вадим ДЕРУЖИНСКИЙ В российской прессе появилась статья минчанина, кандидата политических наук Николая Малишевского (1977 г.р.) «Литвинство и Белая Русь». Автор в традициях сталинизма лишает Беларусь и беларусов права на свою...
РЕАЛЬНАЯ ДЕЙСТВИТЕЛЬНОСТЬ «ПУТИНЛЭНДА»
ДЗЯРЖАВА І МЫ | SOS-паралелі


На Западе много десятилетий тому назад придумали парк аттракционов под названием «Диснейлэнд». Задумка была оригинальна и проста одновременно: каждый обыватель «западного рая» (при наличии небольшого количества «баксов» в кармане)...
Член-карэспандэнт НАН Беларусі Аляксандр Лукашанец прапанаваў меры па падтрымцы беларускай мовы
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Палітыка


У Беларусі неабходна прыняць меры па падтрымцы нацыянальнай мовы для забеспячэння рэальнага раўнапраўя дзяржаўных моў у сітуацыі двухмоўя, зацверджанага Канстытуцыяй. Такое меркаванне выказаў на прэс-канферэнцыі 17 лютага першы намеснік дырэктара...
Удзельнікі акцыі ў Бабруйску выставілі ўльтыматум уладам
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Палітыка


У Бабруйску 26 лютага на мітынгу супраць дэкрэту № 3, які адбыўся на цэнтральнай плошчы горада, прыняло ўдзел больш за 1000 чалавек. Распачаў мітынг і быў яго вядоўцам сустаршыня Беларускай...
«Круглый стол» с тремя неизвестными. Чапай думу думает
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Палітыка


Вопрос о будущем одного человека должен уступить место вопросу о будущем всей страны. Митинг возмущенных «тунеядческим» декретом белорусов завершился мирно, и Александр Лукашенко, улетевший в Сочи, получил возможность спокойно подумать....
Пресловутый «русский мир»
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Палітыка


Вадим Деружинский   Уважаемые коллеги! Не смог промолчать, видя, какой дурдом вы тут обсуждаете. Некий господин Костян С. И. называет себя «председателем Белорусского славянского комитета». Поскольку славяне - понятие сугубо...
Алег Трусаў. «Гісторыя сярэднявечнай Еўропы (V–XV стагоддзі)» [Паноўлена]
КНІГІ | Нятленнае


Гісторыя - гэта навука аб развіцці чалавечага грамадства. якая вывучае мінулае чалавецтва ва ўсёй яго канкрэтнасці і раз-настайнасці. У сувязі з гэтым гісторыя складаецца з сусветнай (усеагульнай) гісторыі і...
Краснасельскі краязнаўца
АДВЕЧНАЕ | Асоба


Мінае 80 гадоў з дня нараджэння (11.01.1937) Верацілы Міхася, сына Уладзіміра з пасёлка Краснасельскі ў Ваўкавыскім раёне. 40 гадоў прайшло, як я пазнаёміўся з магутным краязнаўцам, дасціпным гумарыстам-фалькларыстам, рэстаўратарам, нумізматыкам,...
если бы Вы стали президентом Беларуси
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Палітыка


Вадим Дзеружинский ПОЗИЦИЯ. По поводу вопроса "Главный вопрос к Вам: если бы Вы стали президентом Беларуси, то какие бы вы предприняли действия для процветания этой крайне бедной природными ресурсами...
+ + +
Брама сайта | Галоўная старонка


...
Joomla! Ukraine

КОЛЬКІ СЛОЎ НА БРАМЕ САЙТА :

Народ і нацыя: Колькі слоў на Браме сайта
|


Шаноўныя, перад вамі спроба адкрытай і шчырай размовы пра найбольш важнае і надзённае, што даўно паўстала і востра стаіць перад нашым народам, цяпер — асабліва, — ратаваць сябе ў супольнасці, у суладдзі, берагчы і развіваць творчы дух народа і нацыі. Я ведаю, што гэтыя словы і тое, што за імі стаіць, дойдзе далёка не да кожнага розуму,...
Інстытут Нацыянальнай Памяці (ІНП)
|


Памяць народа – перадумова для далейшага яго развіцця ў грамадзянскай супольнасці і выканання ім ролі крыніцы ўлады і крыніцы дзяржаўнасці. Інстытут Нацыянальнай Памяці (ІНП) ёсць грамадзянская ініцыятыва па выяўленні і раскрыцці найвыдатнейшых старонак беларускай гісторыі, абароне этнакультурных каштоўнасцей і выкрыцці злачынстваў супраць свайго народа, калі б яны ні былі ўчыненыя. Ніжэй прыводзяцца і іншыя вытрымкі з палажэння Аргкамітэта...
Joomla! Ukraine

Новыя каментары :

КОЛЬКАСЦЬ ПРАЧЫТАНЫХ СТАРОНАК 
з 1 снежня 2009 года

КОЛЬКАСЦЬ НАВЕДВАЛЬНІКАЎ САЙТА 
mod_vvisit_counter Сёння 1465
mod_vvisit_counter Учора 1654
mod_vvisit_counter На гэтым тыдні 5835
mod_vvisit_counter У гэтым месяцы 23726
Каталог TUT.BY