Реклама в Интернет     "Все Кулички"
  Мы – нацыя!
 
 
Брама сайта arrow ТВОРЫ arrow Водгук, рэцэнзія arrow Новая кніга-крэсіва вядомага аўтара

Новая кніга-крэсіва вядомага аўтара Друк E-mail
07.04.2012 | 18:07 |
Васіль Якавенка.Яўген ГУЧОК, паэт, літаратуразнаўца, публіцыст

Чужыя словы мне не трэба:
Хапае ўласных сэнсаў мне,
Што йдуць з падвышанага неба
Ў маёй у роднай старане.

Гэта мае радкі пра настраёвасць кнігі, якую хочацца тут разгледзець.

Пасля выхаду ў свет апошняга, дапрацаванага і дапоўненага выдання кнігі Васіля Якавенкі "Пакутны век" (2009) - твора, без перабольшання, па ўсіх паказчыках або вызначэннях класічнага і па-добраму народнага, міжволі пачынаеш заўважаць, што гэтыя зыходныя пазіцыі праследжваліся ўжо і ў яго папярэдніх кнігах (да прыкладу - "Крушэнне на ростані"), мелі працяг у выданнях наступных (да прыкладу - "Нячывелле"). А вось перад намі новая кніга неардынарнага пісьменніка і грамадзяніна (як на літаратурнай ніве, так і на абсягах жыцця) "Прывіды Шанхая над Свіслаччу" (2011). Кніга сведчыць пра тое, што аўтар умацоўвае і прабівае далей сваю пуцявіну як актыўны, уважлівы і шчыры дзеяч нашага грамадства, як інтэлектуал-энцыклапедыст, як пранікнёны знаўца рэалій жыцця, беларускай душы і мовы, як вялікі працаўнік і падзвіжнік. 

"Прывіды Шанхая..." у анатацыі вызначаецца як кніга мастацкай публіцыстыкі. Думаецца, яна - значна шырэй, прынамсі, выходзіць за рамкі кароткага вызначэння. Па ахопе жыццёвых праблем праз інтэрв'ю, гутаркі, рэцэнзіі, успаміны, артыкулы, лісты, роздумы яна сягае ў прастору шматграннага эпічнага твора, у цэнтры якога нязменная для аўтара тэма: Бацькаўшчына ўчора, сёння і заўтра. Беларусь для аўтара - яе палымянага адваката - не адцягнутае, абстрактнае ці спекулятыўнае паняцце-катэгорыя, а жывы, праўда, вельмі хворы ў варунках цяперашняга часу суб'ект-арганізм у сусветнай прасторы. На старонках кнігі гэты жывы арганізм падаецца В.Якавенкам у самых розных аспектах: гістарычным, цывілізацыйным, моўным, эканамічным, экалагічным, эстэтычным, этычным і інш. Часта сама падача выглядае лаканічна, як скандэнсаваны канспект ці то па тэорыі і практыцы гістарычнага жыцця Бацькаўшчыны ("Місія БНР у Берліне як аптымістычная трагедыя", "Там за лініяй фронту"); ці то па аналізу экалагічнага стану нашай прыроды і нашай душы ("Запатрабаваныя і адрынутыя" - да 25-годдзя Чарнобыльскай катастрофы, "Купіце бомбу ў акаймоўцы кветак" - АЭС для Беларусі); ці то па стану мовы тытульнай нацыі Беларусі ("Каб зняць ганебнае таўро"); ці то па архітэктурнай гісторыі і сённяшняй забудове беларускай сталіцы ("Розум перамагае хімеры") і многае не менш важнае, іншае.

Галерэя імёнаў, прадстаўленых у выданні, дзе кожная асоба ў прамым і фігуральным сэнсе названа карэктна, аб'ектыўна, "дакуменціравана", без хістанняў у той ці іншы бок, успрымаецца як належнае. Ад знаёмства з імёнамі У.Сакалоўскага, Л.Дайнекі, Г.Вашчанкі, У.Папругі, А.Астапенкі, светлай памяці Т.Белавокай і многіх іншых на душы становіцца светла, што такія людзі нараджаюцца і твораць у Беларусі. А ёсць і "героі" з пазнакай адыёзнасці. Але чытач сам іх знойдзе на старонках зборніка...". Трэба таксама зазначыць, што характэрнымі персанажамі кнігі выступаюць не толькі людзі, але і ідэі аб суверэнітэце і нацыянальных каштоўнасцях, а устойлівым развіцці краіны і іншыя.

Гучок, Якавенка, Крукоўскі
Гучок, Якавенка, Крукоўскі

"Прывіды Шанхая..." - кніга горкай, выкрывальнай праўды ў адрас былых, сённяшніх і будучых ворагаў годнага ўладкавання краіны з яе нацыянальным духоўным багаццем, як бы іх хто ні імкнуўся выставіць у ролі нашых сяброў, партнёраў і выратавальнікаў - нашых дабрадзеяў; гэта кніга - папярэджанне аб тым, што лёс наш можа яшчэ больш сур'ёзна пагоршыцца. Але чаму так? Міжвольна ў гэтай сувязі ўспамінаецца наш славуты суайчыннік Васіль Цяпінскі з яго маючымі глыбінны сэнс словамі: "Хіба не кара Божая - лад, што ўсталяваўся ў нас у доме?" Дарэчы, гэтыя словы ў якасці эпіграфа В.Якавенка размясціў да ўкладзенай (разам з Т.Скібінскім) і выдадзенай ім раней кнігі "Письма к живым" (Мінск, 1999 г.). Тэма, хвалюючая нас і сёння.

Нельга не заўважыць, што графічна-шрыфтавае афармленне вокладкі і тытула, іх адваротных бакоў, а таксама загалоўкаў "Прывідаў Шанхая..." выканана ў класічнай афарміцельскай кітайскай традыцыі. І гэта не выпадкова. Тут праглядаецца адкрытая алюзія на тое, што хутка ў Мінску (ды і ва ўсёй Беларусі) можа ўтварыцца штосьці накшталт кітайскага ўплыву ("Паглядзі на сябе праз прызму народа"), і гэты ўплыў у пэўнай меры будзе ў піку расійскаму. Пасля знаёмства з "Прывідамі..." прыходзіш да думкі, што ў беларусаў ёсць небяспека на сваёй зямлі канчаткова ператварыцца ў гастарбайтараў дый у донараў - біяносьбітаў запасных "біячастак", якія будуць адбіраць з іх цела і скарыстоўваць трансплантолагі розных адценняў для абагачэння сваіх гаспадароў і, вядома ж, па астаткаваму прынцыпу і сябе. Прынамсі, такіх з'яў ужо ёсць прыкметы. Вось тады ў поўным аб'ёме і велічы (у нязвыклым святле ) можа паўстаць праблема знікнення людзей у нашай краіне і на планеце Зямля. І яшчэ, дарэчы... Калі ўспомніць словы, сказаныя ў вярхах, што рускія ў Беларусі будуць пачуваць сябе лепш, чым у Расіі, то, зыходзячы з гэтай заявы-дыскурса, паўстае пытанне: "А чаму б і кітайцам не пачувацца ў Беларусі лепш, чым у Кітаі?" Адно які лёс напаткае далей беларусаў? Што чакае іх?

Як у прыгожым пісьменстве, так і ў жыцці В.Якавенка - на пярэднім краі. Ён - стваральнік і кіраўнік "Беларускага сацыяльна-экалагічнага саюза (БелСаЭС) "Чарнобыль", заснавальнік і рэдактар шырока вядомай у свой час духам шчырасці і прынцыповасці газеты "Набат", лаўрэат Міжнароднай літаратурнай прэміі імя Ф.Нансена за цыкл нарысаў і артыкулаў, прысвечаных Арменіі, Нагорнаму Карабаху, каардынатар грамадзянскай ініцыятывы "Інстытут нацыянальнай памяці". З ініцыятывы і пры ўдзеле В.Якавенкі праводзіліся і праводзяцца шматлікія грамадскія акцыі, мерапрыемствы, дзействы. Бадай, усяго і не прыгадаеш, і не пералічыш, што можна ўключыць у паслужны спіс гэтага нястомнага працаўніка (аб гэтым больш падрабязна - у ягоных кнігах).

Часам можна падумаць, ці не перашкаджае такая актыўнасць В.Якавенку як пісьменніку. Атрымліваецца ж наадварот! Перашкоды нібыта не для яго існуюць... Відавочна, усё, што мае афарбоўку беларускай народнай душы, увабрала і носіць ягоная творчасць з самых першых яго крокаў у літаратуры. І тут ён, часам нагадваючы Дон-Кіхота, з адкрытым забралам, без намёкаў на піяр, без снабісцкіх вывертаў, дыялектычна палемізуючы, піша панарамна аб самым галоўным і цярпліва абуджае да самасвядомасці і адпаведна - дзейнасці; заклікае пазнаваць у чалавеку чалавека, а ў беларусу - беларуса; заклікае да працы, да супрацьстаяння свайму і чужому бяспамяцтву, бескультур'ю, дзікунству і г.д. Ну чым, скажыце, не класічнае выяўлкнне сапраўднага грамадзяніна і пісьменніка (дарэчы, ён піша таксама і для тэатра і для дзяцей); ну чым гэта не пазіцыя вартага усялякай павагі і прызнання прадстаўніка беларускага народа?!

Вядома, так не бывае, каб не зрабіць колькі заўваг майстру слова (не грамадскаму дзеячу і арганізатару!) на прадстаўленую ім кнігу. У дадзеным выпадку абыйдземся толькі двума ўдакладненнямі:

1. Да сцвярджэння аўтара ("Паглядзі на сябе праз прызму народа"), што мы, беларусы, аж да ХVІІ стагоддзя ўключна былі донарамі для ўсходняга суседа, прынцыпова-катэгарычна неабходны каментар. Донарамі для Расіі, яшчэ ў большай меры, мы былі і ў ХVІІІ, і ў ХІХ, і ў ХХ стагоддзях. Імі застаемся і сёння. Тое ж можна сказаць і пра заходняга суседа. Яшчэ калісьці Ю.Пілсудскі канстатаваў, што Польшча, як абаранак, напоўненая і моцная заўжды крэсамі (ускраінамі), а ў яе сярэдзіне - нішто". Возьмем, да прыкладу, толькі польскую літаратурную класіку. А.Міцкевіч, Ю.Нямцэвіч, Ю.Крашэўскі, Э.Ажэшка, У.Сыракомля і іншыя. Хто яны этнічна? Ну, вядома, ліцвіны - беларусы. А пра шматграннае і шматаблічнае донарства у расійскую і польскую культурную прастору - як небудзь іншым разам і ў іншым месцы.

2. А цяпер аб агрэсіі да таленавітых асобаў з боку "сваіх аглаедаў альбо асталопаў" пануючага рэжыму ў гісторыі беларускага народа ("Паглядзі на сябе праз прызму народа"). Да імёнаў пацярпелых у свой час М.Крукоўскага і А.Рагулі можна дадаць імёны перакладчыка В.Сёмухі ("няправільныя паводзіны, непажаданыя кантакты з замежнікамі"), паэта А.Наўроцкага (адмовіўся супрацоўнічаць са спецслужбамі), мастака У.Хмызнікава (не прызнаваў догмы соцрэалізма, выступаў супраць З.Азгура), навукоўца В.Зайцава (захапляўся, прапагандаваў і распрацоўваў ідэі іншаземных цывілізацый) і многіх іншых.

Падсумоўваючы сказанае вышэй, сцвярджаю, што кніга "Прывіды Шанхая над Свіслаччу" робіць моцнае, нават балючае ўражанне і што кніга гэта, як і іншыя творы В.Якавенкі, здольная перадаваць дзейсны імпульс-патэнцыял аўтарскага розуму і душы, клопату і рупнасці тым, хто не абыякавы да лёсу сваёй Радзімы.

litkritika.by

 

 
« Папяр.   Наст. »

Каментар

Каб карыстацца гэтай формай Вы павінны мець наладжаны javascript...

>Свіслук Шанхаевіч: Той аспэкт, пры які вы згадваеце (назваць 'гэрояў' з пазнакай адыёзнасьці) дастаткова асьветлены ў іншай рэцэнзыі на гэтую кнігу, якую тут перадрукоўвалі з штотыднёвіка «Наша слова» №43 за 26.10.2011. У сеціве можна паглядзець тут http://belarus.kulichki.net/index.php?option=com_content&task=view&id=992&Itemid=56
або на сайце першакрыніцы напрыканцы файла http://pawet.net/ns/2011/43/№_43_(1038).html

Напісаў Ян Купраш,
Дата 04/09/2012 Час 23:03

Чуў гэтую рэцэнзыю на адной з прэзэнтацыяў, таму чакаў звыклай публікацыі, каб самому асэнсаваць. Закранулі слушныя словы сп. Гучка 'А ёсць і 'героі' з пазнакай адыёзнасці. Але чытач сам іх знойдзе', толькі варта ж было спыніцца на пэўных падсоўваемых нам аўтарытэтах. Усюды выступае з камэнтарамі 'ціпа філосаФ' Акудовіч, кнігарні поўняцца кнігамі Бабкова, а мне душа нешта не ляжыць. Мо я нічога не разумею? Але пасьля кнігі Васіля Якавенкі зразумеў, што не адзін я так думаю, дык ці не задача рэцэнзэнта паказаць чытачу віртуознасць і смеласць аўтара?
Але з чым цалкам згодны, дык з высновай крытыка, што 'гэта кніга - папярэджаньне аб тым, што лёс наш можа яшчэ больш сур'ёзна пагоршыцца', бо пакуль народ зноў выбраў памылковую схэму 'хто заўгодна, абы ня гэты', а пра боскія наканаваньні як ня думаў, так і ня думае. Дык вось вам і, як пісаў Базыль Цяпінскі, 'лад, што ўсталяваўся ў нас у доме - хіба не заслужаная кара Божая?' Бо жывем мы вечна не з бацькамі ў згодзе, а з добрым суседам ці прыхаднем. Хто тут чытаў таго ж Кастуся Каліноўскага: 'Толькі тады, народзе, добра зажывеш, калі маскаля над табою ня будзе'. А я б сказаў болей: ня толькі маскаля, але і чужынца. Але ж народзе мой з чужынцам на адным языцэ гаварыт, дык на што спадзявацца, як не на 'лёс наш, які можа яшчэ больш сур'ёзна пагоршыцца'.

Напісаў Свіслук Шанхаевіч,
Дата 04/08/2012 Час 20:51

 1 
Старонка 1 з 1 ( 2 Каментар )

БелСаЭс «Чарнобыль»

НАВЕЙШЫЯ ПУБЛІКАЦЫІ :

“Крывіцкія руны - ІІ”
КНІГІ | Нятленнае


Крывіцкія руны : вып. ІІ, беларускі культурны мацярык у Латвіі. / уклад., прадм., камент. М. Казлоўскага, С. Панізьніка. - Мінск : Кнігазбор, 2017. - 452 с. ISBN 978-985-7180-05-9. У том выбраных твораў «Крывіцкія...
Глядзець вачыма будучыні
ТВОРЫ | Пісьменнік і час


Шмат гадоў назад у газеце "Голас Радзімы" (№ 50-52, 30 снежня 2004 года) была апублікавана гутарка сябра ГА "МАБ" Веранікі Панізьнік з прафесарам факультэта германістыкі і славістыкі ва ўніверсітэце канадскага горада...
БелАЭС: чаго баіцца МАГАТЭ?
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Беларуская АЭС


Астравецкая АЭС цалкам адпавядае стандартам МАГАТЭ, сцвярджае афіцыйны Менск. Са справаздачаў экспертных місіяў гэтай арганізацыі ў Беларусь, аднак, вынікае іншае. На думку агенцтва, Дзяржатамнагляд Беларусі - няздольны забяспечыць бяспеку...
Ярослав Романчук: Беларусь медленно, но верно избавляется от нефтяного проклятья
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Экалогія


Конфликт с Россией вокруг цены на энергоресурсы избавит Беларусь от нефтяного проклятья и, если не помешает АЭС, вынудит инвестировать в зеленую экономику и в развитие возобновляемых источников энергии. Как заявил...
Правда ли, что на самом деле Путин - богатейший человек в мире?
ДЗЯРЖАВА І МЫ | SOS-паралелі


После 17 лет пребывания у власти российский лидер владеет "состоянием в размере 200 млрд долларов, 58 самолетами и вертолетами, а также 20 дворцами и загородными виллами" "Возможно, российский президент Владимир...
Пралегамены да канструявання беларускага нацыяналізму
АДВЕЧНАЕ | Гістарычны матыў


Анатоль Астапенка У кожнай сучаснай дзяржаве кожнынармальны грамадзянін ад пачатку нацыяналіст. Быць нацыяналістам - гэта нармальны стан чалавека. Чалавека без свайго нацыянальнага пачатку на Зямлі проста не існуе. Кожны нараджаецца альбо...
Творчыя арганізацыі патрабуюць перагляду Пастановы №7
АДВЕЧНАЕ | Гістарычны матыў


ГА "БАЖ", РГА "Беларускі ПЭН-цэнтр", ГА "Саюз беларускіх пісьменнікаў" звярнуліся ў Міністэрства культуры з просьбаю патлумачыць чаму гэтыя арганізацыі не ўвайшлі ў спіс творчых саюзаў. Разам з тым іншыя...
Литвинизм и Белая Русь
АДВЕЧНАЕ | Даследаванні


Вадим ДЕРУЖИНСКИЙ В российской прессе появилась статья минчанина, кандидата политических наук Николая Малишевского (1977 г.р.) «Литвинство и Белая Русь». Автор в традициях сталинизма лишает Беларусь и беларусов права на свою...
РЕАЛЬНАЯ ДЕЙСТВИТЕЛЬНОСТЬ «ПУТИНЛЭНДА»
ДЗЯРЖАВА І МЫ | SOS-паралелі


На Западе много десятилетий тому назад придумали парк аттракционов под названием «Диснейлэнд». Задумка была оригинальна и проста одновременно: каждый обыватель «западного рая» (при наличии небольшого количества «баксов» в кармане)...
Член-карэспандэнт НАН Беларусі Аляксандр Лукашанец прапанаваў меры па падтрымцы беларускай мовы
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Палітыка


У Беларусі неабходна прыняць меры па падтрымцы нацыянальнай мовы для забеспячэння рэальнага раўнапраўя дзяржаўных моў у сітуацыі двухмоўя, зацверджанага Канстытуцыяй. Такое меркаванне выказаў на прэс-канферэнцыі 17 лютага першы намеснік дырэктара...
Удзельнікі акцыі ў Бабруйску выставілі ўльтыматум уладам
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Палітыка


У Бабруйску 26 лютага на мітынгу супраць дэкрэту № 3, які адбыўся на цэнтральнай плошчы горада, прыняло ўдзел больш за 1000 чалавек. Распачаў мітынг і быў яго вядоўцам сустаршыня Беларускай...
«Круглый стол» с тремя неизвестными. Чапай думу думает
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Палітыка


Вопрос о будущем одного человека должен уступить место вопросу о будущем всей страны. Митинг возмущенных «тунеядческим» декретом белорусов завершился мирно, и Александр Лукашенко, улетевший в Сочи, получил возможность спокойно подумать....
Пресловутый «русский мир»
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Палітыка


Вадим Деружинский   Уважаемые коллеги! Не смог промолчать, видя, какой дурдом вы тут обсуждаете. Некий господин Костян С. И. называет себя «председателем Белорусского славянского комитета». Поскольку славяне - понятие сугубо...
Алег Трусаў. «Гісторыя сярэднявечнай Еўропы (V–XV стагоддзі)»
КНІГІ | Нятленнае


Гісторыя - гэта навука аб развіцці чалавечага грамадства. якая вывучае мінулае чалавецтва ва ўсёй яго канкрэтнасці і раз-настайнасці. У сувязі з гэтым гісторыя складаецца з сусветнай (усеагульнай) гісторыі і...
Краснасельскі краязнаўца
АДВЕЧНАЕ | Асоба


Мінае 80 гадоў з дня нараджэння (11.01.1937) Верацілы Міхася, сына Уладзіміра з пасёлка Краснасельскі ў Ваўкавыскім раёне. 40 гадоў прайшло, як я пазнаёміўся з магутным краязнаўцам, дасціпным гумарыстам-фалькларыстам, рэстаўратарам, нумізматыкам,...
если бы Вы стали президентом Беларуси
ДЗЯРЖАВА І МЫ | Палітыка


Вадим Дзеружинский ПОЗИЦИЯ. По поводу вопроса "Главный вопрос к Вам: если бы Вы стали президентом Беларуси, то какие бы вы предприняли действия для процветания этой крайне бедной природными ресурсами...
+ + +
Брама сайта | Галоўная старонка


...
Бунтоўны дух мысляра
ТВОРЫ | Водгук, рэцэнзія


Я ведаю паэта Яўгена Гучка ўжо не адзін дзясятак гадоў. Чалавек ён чысцейшага сэрца, высокіх дум і парыванняў, неадступны і пранікнёны патрыёт сваёй роднай зямлі. Эрудыт, мысляр... А ў той...
Гісторыкі патлумачылі расейскаму шавіністу, калі з’явілася беларуская мова
АДВЕЧНАЕ | Даследаванні


Дырэктар Расейскага інстытуту стратэгічных дасьледаваньняў Леанід Рашэтнікаў заявіў, што «беларуская мова была створаная пастановай пасяджэньня аргбюро ЦК ВКП(б)». Пры гэтым ён спаслаўся на расейскую газэту «Правда» за 1926 год, паведамляе...
Joomla! Ukraine

КОЛЬКІ СЛОЎ НА БРАМЕ САЙТА :

Народ і нацыя: Колькі слоў на Браме сайта
|


Шаноўныя, перад вамі спроба адкрытай і шчырай размовы пра найбольш важнае і надзённае, што даўно паўстала і востра стаіць перад нашым народам, цяпер — асабліва, — ратаваць сябе ў супольнасці, у суладдзі, берагчы і развіваць творчы дух народа і нацыі. Я ведаю, што гэтыя словы і тое, што за імі стаіць, дойдзе далёка не да кожнага розуму,...
Інстытут Нацыянальнай Памяці (ІНП)
|


Памяць народа – перадумова для далейшага яго развіцця ў грамадзянскай супольнасці і выканання ім ролі крыніцы ўлады і крыніцы дзяржаўнасці. Інстытут Нацыянальнай Памяці (ІНП) ёсць грамадзянская ініцыятыва па выяўленні і раскрыцці найвыдатнейшых старонак беларускай гісторыі, абароне этнакультурных каштоўнасцей і выкрыцці злачынстваў супраць свайго народа, калі б яны ні былі ўчыненыя. Ніжэй прыводзяцца і іншыя вытрымкі з палажэння Аргкамітэта...
Joomla! Ukraine

Новыя каментары :

КОЛЬКАСЦЬ ПРАЧЫТАНЫХ СТАРОНАК 
з 1 снежня 2009 года

КОЛЬКАСЦЬ НАВЕДВАЛЬНІКАЎ САЙТА 
mod_vvisit_counter Сёння 776
mod_vvisit_counter Учора 1087
mod_vvisit_counter На гэтым тыдні 4991
mod_vvisit_counter У гэтым месяцы 28433
Каталог TUT.BY